" خداوند ، كسى است كه هيچ معبودى جز او نيست . به يقين ، در روز رستاخيز كه هيچ شكّى در آن نيست شما را گرد خواهد آورد ؛ و راستگوتر از خدا در سخن كيست ؟ " . حديث 1330 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوندا ! من از تو درخواست مىكنم به نامت . . . اى حاكم‌ترينِ حاكمان ، اى دادگرترينِ دادگران ، اى راستگوترينِ راستگويان ! 3 / 38 صمد واژه‌شناسى " صمد " واژه " صمد ( بىنياز كننده / بى نياز ) " ، صفت مشبّهه از مادّه " صمد " است كه دو معنا دارد : يكى " قصد " و ديگرى " استوارى در كار " . اطلاق نام " صمد " بر خداى سبحان ، در پرتو معناى نخست ، بدان باز مىگردد كه خدا همان سروَرى است كه در نيازها ، آهنگ او مىكنند ، و در پرتو معناى دوم ، به اين بر مىگردد كه خدا كسى است كه ميان‌ْتهى نيست و منظور از " ميان‌ْتهى نبودن " ، عارى بودن از نقص ( نياز ) است . پس صمد بودن خداى متعال ، به اين معناست كه او وجود مطلق است و هيچ نقصى در ذات مقدّس او راه ندارد . بنا بر اين ، اشكال مرحوم كلينى ( كه : لازمه تفسير دوم ، تشبيه خالق به مخلوق است ) ، وارد نيست . « 1 » صمد ، در قرآن و حديث در قرآن كريم ، صفت " صمد " ، يك بار به كار رفته است و احاديث ، اين صفت را

--> ( 1 ) مترجم به معادل دقيقى براى " صمد " در فارسى دست نيافت . از اين رو ، در ترجمه حاضر ، در بسيارى از موارد ، برابر نام " صمد " ، خودِ همين واژه به كار برده شده است .